Grafisch Geluk naar China


De tentoonstelling Grafisch Geluk bij Museum Hilversum niet kunnen zien afgelopen winter? Niet getreurd, je krijgt nog een kans. Dan moet je alleen wel naar China. Grafisch Geluk gaat op reis en het werk van Jaap Drupsteen en Frans Schupp zal aan het eind van het jaar in een museum in Nanjing hangen tussen werk van de beste Nederlandse ontwerpers van de afgelopen 100 jaar. Daar word ik wel gelukkig van!

Laat ‘s zien

Animatie maken is een kostbare, want zeer tijdrovende zaak. Er gaan immers al 24 illustraties in één seconde. De illustratoren van de televisie losten dat op door simpelweg animaties te maken met veel minder frames. Misschien is het zelfs beter om het helemaal niet over animatie te hebben, maar de vergelijking te maken met de manier waarop je een plaatjesboek leest. Vooral voor de allerkleinste hoeft het allemaal niet zo snel en flitsend. Ton Holst was een van de illustratoren die veel van dit soort animaties maakte voor kinderprogramma’s. En een paar maanden geleden heeft iemand een paar van de door hem getekende en geschreven versjes online gezet. Dank aan YouTuber markgootje!

Festa Major de Gràcia

Op de terugreis van vakantie kwamen we langs Barcelona. Daar waren in de wijk Gràcia de voorbereidingen aan de gang voor het Festa Major. Net als elk ander (buurt)feest gaat het natuurlijk gewoon over lekker eten en drinken rondom een kermis, optocht, markt of een andere jaarlijkse gebeurtenis. In Gràcia vormen de versierde straten (en balconnetjes) de aanleiding voor het feest. Sponsoring van de versieringen is uit den boze: alles wordt zelf gemaakt, meestal van gerecyclede materialen. Veel papier maché, plastic verpakkingen en houten sinaasappelkistjes dus. Mijn favoriete straatje was versierd met obsolete beeld- en geluidsdragers. Lampionnetjes van cassettebandjes en lp’s, slingers vol met gekleurde cassettehoesjes, gezichtjes gemaakt van videobanden en natuurlijk veel krullerige gedrapeerde magnetische tape.

Antoni Muntadas – The Last Ten Minutes II

Op vakantie kijk ik ook altijd even televisie. Zelfs al versta je er niets van, het blijft leuk om verschillen en overeenkomsten te zien. Toon mij uw televisie en ik zeg u wie u bent. Op een tweede tussenstop naar de vakantie bestemming zag ik een installatie van de Spaanse videokunstenaar Antoni Muntadas die precies ging over deze relatie tusen televisie en nationale cultuur. Hij zette drie televietoestellen naast elkaar waarop de laatste tien minuten van televisiestations uit Sao Paulo, Buenos Aires en New York speelden, gevolgd door opnames van het straatbeeld in genoemde steden. In 1977 maakte Muntadas een tweede versie voor de Dokumenta 6 in Kassel met televsie uit New York, Kassel en Moskou. Deze versie is, inclusief documentatie, te zien in het Reina Sofia in Madrid.

De installatie, gemaakt en vertoont in het midden van de Koude Oorlog nodigt uit tot vergelijken:  de mensen in New York (waarschijnlijk Harlem of Brooklyn) zien er heel anders uit dan de mensen op straat in Moskou. Amerikaanse televisie sluit af met een religieuze dagsluiting en het volkslied. In Duitsland gaat men slapen met het laatste nieuws, weerbericht en programmaoverzicht. En vreemd genoeg sluit Rusland af met een onhoorbare omroepster met een mannelijke commentaarstem.

Muntadas zou zijn installatie eindeloos kunnen blijven vernieuwen en aanpassen. Lijken televisiestations steeds meer op elkaar wat betreft programmering en continiuity? Hoe zit het met uitingen van nationale identiteit (het volkslied), en zijn er uberhaubt nog ergens op de wereld omroepsters? Maar de belangrijkste vraag voor het maken van een versie van nu is natuurlijk: zijn er nog wel last minutes te vinden? Bestaan er nog tv-stations die ‘s nachts op zwart gaan?

Spelen in Parijs

Onderweg naar de eindbestemming van mijn vakantie was er gelukkig nog even tijd om een bezoekje te brengen aan La Gaîté lyrique in Parijs. Een tentoonstellingsruimte, studiecentrum, concertzaal met cafe, shop en meer geweid aan digitale cultuur en moderne muziek. Terwijl Nederlandse instanties op deze gebieden hun deuren binnenkort moeten sluiten, weet La Gaîté lyrique zich (voor 55% van de kosten) gesteund door elektronica gigant Philips. Aan bezoekers hebben ze ook geen tekort lijkt het. Wij moesten een uur wachten voor we de tentoonstellingsruimte mochten betreden. Het kan dus wel.

Electricity Comes From Other Planets from Fred Deakin on Vimeo.

Hoogtepunten uit de zomertentoonstelling Joue le jeux zijn de sculpturen en projecties van Fred & Company en het minitheater van Kit Operette. Beide interactieve installaties om mee te spelen en experimenteren juist omdat er niet echt regels leken te zijn. De projecties van Fred & Company reageren op de locatie van de ‘speler’, maar ook op snelheid en de bewegingen van andere spelers. In het minitheater werd de nadruk nog sterker gelegd op samenwerking. Met minieme aanwijzingen een muzikale productie samenstellen met volstrekt vreemde medespelers is niet makkelijk. Zeker niet als het resultaat van je eigen inspanningen niet  één op één hoorbaar is. Naast deze wat kunstzinnigere games zijn er ook ‘gewone’ games te spelen. Er is zelfs een compleet analoge hinkelbaan. Fijn spelen dus in Parijs.

Olympische Spelen 2012

Af en toe krijg ik tijdens de vakantie iets mee van de Olympische Spelen. Na een paar dagen heb ik, licht beschaamd, aan mijn reisgenoot gevraagd wat het logo nu voor moest stellen. Na lang turen zag ik eindelijk. Maar het blijkt niet het soort afbeelding dat wanneer je het eindelijk ziet, je het niet meer niet kan zien. Zoals bij die afbeelding van Freud met een naakte dame op zijn voorhoofd. Het Olympische Spelen-logo blijft het een rare hoop vierkantjes, zelfs nu ik weet wat het voorstelt.

Tijdens vakantie denk ik verder niet zoveel aan thuis, maar hierdoor moest ik toch even denken aan het mooie affiche dat ik van Marcel van Woerkom kreeg. Van Woerkom was, na een paar jaar op de grafische afdeling van de NTS gewerkt te hebben, vertrokken naar het westen om zijn geluk te beproeven. En dat geluk kwam. In 1984 werkte hij aan de vormgeving van de citymarketing van Los Angeles. Het was niet de huisstijl van de Winterspelen maar van de stad tijdens de Spelen. De letters L en A vormden sneeuwvlokken, sterren of een berg. Heldere en doeltreffende ontwerpen. Anna-Maria Mantel-Giannattasio maakte er enkele foto’s van (hier en hier). Helaas kan ik vanuit Madrid niet even een foto maken van het affiche bij mij aan de muur. Ik kreeg het als dank voor het digitaliseren en publiceren van enkele van de titelrollen die hij bewaarde van zijn periode bij de NTS. Deze zijn natuurlijk wel te zien (via deze link).

Laatste werkdag

De afgelopen weken was ik weer even tijdelijk terug bij Beeld en Geluid in Hilversum (net als daarvoor had dat werk trouwens niets te maken met deze site). Op zonnige ochtenden als vandaag is de glazen gevel altijd extra mooi. De zon maakt het reliëf wat beter zichtbaar en daardoor kan je de televisiebeelden die Jaap Drupsteen erin verwerkte duidelijk zien. Er zit ook televisievormgeving in de gevel, de Teleac stationcall van Theo Dijkslag bijvoorbeeld. Er zal tussen de 768 beelden toch ook wel werk van Drupsteen zelf zitten, zou je zeggen. Maar dat heb ik nog niet kunnen vinden. Zal ik toch nog eens terug moeten!

Meer lezen bij Beeld en Geluid en bij Jaap Drupsteen

Terry Gilliam’s archief

Heel fijn nieuws voor liefhebbers van Terry Gilliam’s werk. Zijn dochter heeft de schone taak op zich genomen om zijn archief uit te pluizen ter voorbereiding van een boek en tentoonstelling over zijn werk. En alsof dat al niet mooi genoeg is, houdt zij de wereld op de hoogte van haar vondsten en vorderingen op een blog.

Volgen dus: Holly Dubios Gilliam (twitter: hollydubois)