Re-united

Posted on 21 augustus 2026 by Liselotte Doeswijk

Tien (!) jaar geleden kreeg ik 17 kostuumontwerpen van Hans Christiaan (van Langeveld) in bezit. Ze waren na het overlijden van Hans in 1989 bij zijn partner Erik Milo achtergebleven en na de dood van Erik in 1991 kreeg Marjolein Sligte ze. Marjolein trad vaak op met Erik, eerst in de Koopermolen, later vormden ze een duo. Op 6 augustus 2026 is ook Marjolein overleden.

Kostuumontwerp voor signora Geltrude uit De Waaier (Haagse Comedie, 1977). Ontwerp Hans Christiaan. Bron: Marjolein Sligte
Kostuumontwerp voor Signor Evaristo uit De Waaier (Haagse Comedie, 1977). Ontwerp Hans Christiaan. Bron: Marjolein Sligte
Kostuumontwerp voor Signora Candida uit De Waaier (Haagse Comedie, 1977). Ontwerp Hans Christiaan. Bron: Marjolein Sligte
Kostuumontwerp voor Signora Candida uit De Waaier (Haagse Comedie, 1977). Ontwerp Hans Christiaan. Bron: Marjolein Sligte
Kostuumontwerp voor baron Del Cedro uit De Waaier (Haagse Comedie, 1977). Ontwerp Hans Christiaan. Bron: Marjolein Sligte
Kostuumontwerp voor de graaf van Rocca Marina uit De Waaier (Haagse Comedie, 1977). Ontwerp Hans Christiaan. Bron: Marjolein Sligte
Kostuumontwerp voor aphotheker Timoteo uit De Waaier (Haagse Comedie, 1977). Ontwerp Hans Christiaan. Bron: Marjolein Sligte
Kostuumontwerp voor Giannina uit De Waaier (Haagse Comedie, 1977). Ontwerp Hans Christiaan. Bron: Marjolein Sligte
Kostuumontwerp voor Suzanna uit De Waaier (Haagse Comedie, 1977). Ontwerp Hans Christiaan. Bron: Marjolein Sligte
Kostuumontwerp voor Herbergier Coronato uit De Waaier (Haagse Comedie, 1977). Ontwerp Hans Christiaan. Bron: Marjolein Sligte
Kostuumontwerp voor Herbergier Coronato uit De Waaier (Haagse Comedie, 1977). Ontwerp Hans Christiaan. Bron: Marjolein Sligte
Kostuumontwerp voor schoenmaker Crespino uit De Waaier (Haagse Comedie, 1977). Ontwerp Hans Christiaan. Bron: Marjolein Sligte
Kostuumontwerp voor Moracchio uit De Waaier (Haagse Comedie, 1977). Ontwerp Hans Christiaan. Bron: Marjolein Sligte
Kostuumontwerp voor Moracchio uit De Waaier (Haagse Comedie, 1977). Ontwerp Hans Christiaan. Bron: Marjolein Sligte
Kostuumontwerp voor bediende Limoncino uit De Waaier (Haagse Comedie, 1977). Ontwerp Hans Christiaan. Bron: Marjolein Sligte
Kostuumontwerp voor Tognino uit De Waaier (Haagse Comedie, 1977). Ontwerp Hans Christiaan. Bron: Marjolein Sligte
Kostuumontwerp voor Scavezzo uit De Waaier (Haagse Comedie, 1977). Ontwerp Hans Christiaan. Bron: Marjolein Sligte

In de grote schoonmaak- en opruimpoging van dit voorjaar kwam de map met tekeningen weer naar boven. Gisteren heb ik ze afgeleverd in het depot van de Theatercollectie van Allard Pierson – UvA. De kostuumontwerpen voor theaterproductie De Waaier uit 1977 (Haagse Comedie) zijn nu herenigd met het decorontwerp, eveneens van Hans Christiaan, die al eerder in de theatercollectie terecht zijn gekomen.

Decorontwerp De Waaier (1977), Hans Christiaan. Collectie Allard Pierson
Decorontwerp De Waaier (1977), Hans Christiaan. Collectie Allard Pierson
Decorontwerp De Waaier (1977), Hans Christiaan. Collectie Allard Pierson

Tijdens mijn bezoek kon ik nog wat van de andere ontwerptekeningen van Hans Christiaan bekijken. Die zijn trouwens online te zien in de collectiedatabase van het Allard Pierson (https://theatercollectie.uva.nl/ zoek op “Hans Christiaan”).

Een serie tekeningen, toegeschreven aan Kinderen voor kinderen, trokken mijn aandacht. Ze waren namelijk nogal weinig Kinderen voor kinderachtig.

Decorontwerp van Hans Christiaan. Collectie Allard Pierson
Decorontwerp van Hans Christiaan. Collectie Allard Pierson
Decorontwerp van Hans Christiaan. Collectie Allard Pierson

Hans Christiaan werkte na terugkomst in Nederland voornamelijk in het theater, maar ook zo nu en dan weer voor televisieproducties. Zo’n productie als Kinderen voor kinderen vanuit theater t’ Spant was hem, met al zijn opgedane theaterervaring in Engeland, op het lijf geschreven. Maar goed, deze ontwerpen zijn wel heel zakelijk, sober en volwassen. En na de door Hans Christiaan ontworpen edities te hebben bekeken, wordt inderdaad duidelijk dat het zeker geen Kinderen voor Kinderendecors zijn. Helaas is het me niet gelukt te achterhalen waar ze dan wel voor zijn gemaakt. Heb je een suggestie, laat het weten!

De pakken van Toon, Teuntje en August uit De Film van Ome Willem

Posted on 20 februari 2023 by Liselotte Doeswijk

Uit de collectie van Els Salomons komen deze zes kostuumontwerpen voor De Film van Ome Willem (VARA, 1974-1989).

In 1974 wordt Aart Staartjes gevraagd een programma te bedenken voor peuters. Staartjes heeft dan twee jaar eerder de vrolijk subversieve Statemakeropzeeshow bedacht, waar hij de stratemakeropzee speelt met de scheetjes latende Deftige Dame (Wieteke van Dort) en de de onaangepaste Erik Engert (Joost Prinsen). Dit soort ondeugendheid valt erg in de smaak bij de doelgroep, minder bij de ouders en omroepbazen. Voor het nieuwe peuterprogramma bedenkt Staartjes wederom een ietwat onaangenaam figuur, type strenge, barse oom en hij ziet in Edwin Rutte, die tot dan toe geen enkele ervaring heeft in kinderamusement, de ideale Ome Willem. De rest is geschiedenis; het programma is wederom een doorslaand succes.

Deze eerste kostuumontwerpen van Salomons komen uit een vroeg stadium in het ontwikkelingsproces van De Film van Ome Willem. We zien kostuums voor drie personages die het programma niet zullen gaan halen. De Muziekman met Napoleonsteek en vrolijk versierde officiersjas. Deze figuur zou volgens de aantekeningen op de achterzijde, waar ook zijn maten genoteerd staan, gespeeld gaan worden door de Belgische acteur Robert Borremans. Dan is er een clownspak voor Bathelomeus, gespeeld door Ger Smit, bekend als de stem van Bor de Wolf, Ed Bever en Zoef de Haas uit de Fabeltjeskrant. En tot slot een roze pakje met veel te grote broek voor Hummel. Bij dit ontwerp zijn eveneens maten opgenomen, maar de naam van de beoogde acteur of actrice (schoenmaat 41), staat er niet bij.

In de overlevering van het ontstaan van succesvolle programma’s wordt vaak de zoektocht naar de perfecte formule vergeten. Ook het format van De Film van Ome Willem is niet in één keer direct ontstaan. Het sneuvelen van deze drie types, als ook de wisselingen in decors en kostuums van de ‘kinderen’ Toon (Aart Staartjes), Teuntje (Jennifer Willems) en clown August (Pieke Dassen) de eerste paar seizoenen laten dat goed zien. Latere decors en kostuums zijn van de hand van Wim Bijmoer (vanaf seizoen 1982/83) en Dorus van der Linden (vanaf seizoen 1984/85).

Els Salomons – programmatitel niet bekend

Posted on 20 november 2021 by Liselotte Doeswijk

Uit de nalatenschap van televisiedecorontwerper Els Salomons (1939-2015) zijn een aantal decortekeningen naar boven gekomen. De bedoeling is die bij het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid onder te brengen, maar dan is het fijn als de tekeningen gekoppeld kunnen worden aan een televisieproductie. En daar zit een probleem.

Doorgaans staat op een decortekening rechtsonder in de hoek een keurig blokje met programmatitel, productienummer, opnamedatum, regisseur en ontwerper. Helaas lijkt het bij deze tekeningen te gaan om voorstudies, die waarschijnlijk later zijn overgenomen op de voorbedrukte NTS/NOS papieren -met de informatieblokjes. Kortom, er zijn een aantal bijzondere ontwerptekeningen bewaard gebleven, maar welke televisieprogramma’s horen erbij?

Programmatitel en datum niet bekend, ontwerp Els Salomons. Collectie Erven Els Salomons

Een decor waarvan je wilde dat het geen decor was zodat je er in kon gaan wonen of op z’n minst op zaterdagavond een jazzconcert kon beleven onder het genot van een veel te dure cocktail. Deze tekeningen zijn al eerder op de site gepubliceerd, maar dat heeft nog niet geleid tot de gouden tip. Wie heeft een idee welk waanzinnig futuristisch programma dit kan zijn?

Hoeveel televisieproducties spelen zich af in een autospuiterij? Toch is het nog niet gelukt de programmatitel te achterhalen. Wie herkent dit decor?

Hoeveel televisieproducties zijn er waarin een reiskoets een prominente rol speelt? Toch is het nog niet gelukt de programmatitel te achterhalen. Bij wie gaat er een belletje rinkelen?

Bij deze schets staan zelfs een aantal bijbehorende foto’s van de NTS-fotodienst. Helaas ontbreekt ook daar een productienummer. Herkent iemand een van de acteurs, of is er een andere aanwijzing te vinden waaruit de titel van deze historische eenakter te achterhalen is?

Deze kostuums zijn ook al eerder onder de aandacht gebracht, maar ook hier nog geen succesvolle match. De kostuums zijn voor een serie die zich afspeelt in Friesland rond 1850. Dat valt af te leiden uit de klederdracht, de namen (Roorda, Jacoba, Jildou, Herema) en ook uit een aantekening achterop een van de tekeningen (Gerlach costumes Leeuwarden / Doelenstraat) Maar voor welke productie zijn deze kostuums bedoeld? Wanneer is deze productie uitgezonden en door welke omroepvereniging?

Update 15-2-2022: de tekeningen van de garage zijn waarschijnlijk voor miniserie (4 afl) Zo goed als nieuw. Firma de Kreukelaar VARA 1969-1970. Regie Nick van den Boezem, scenario Ton Capel.

Kostuumontwerpen Els Salomons

Posted on 16 januari 2017 by Liselotte Doeswijk

Hulp gevraagd bij het determineren van decor- en kostuumontwerpen uit het archief van Els Salomons.

Via de erven van Els Salomons is een map met decor- en kostuumontwerpen naar boven gekomen en beschikbaar gesteld voor het onderzoeksproject naar televisiedecor. Waarvoor dank, ook aan Cor Straatmeijer.

Helaas is van ongeveer de helft van de tekeningen niet duidelijk bij welke productie ze horen. Deze ontwerpen bevatten geen productienummer, datum of programmatitel en die wil ik natuurlijk wél heel graag achterhalen. Help je mee met zoeken?

Hieronder een paar voorbeelden die -hoewel het mij niet is gelukt- wel te determineren zouden moeten zijn op basis van tekeningen en bijschriften. Herken je iets of lijkt het je leuk om te helpen om ook andere tekeningen van metadata te voorzien? Ik hoor graag je reactie in de comments, of via de mail….

Friese kostuumontwerpen
Deze kostuums zijn waarschijnlijk voor een serie die zich afspeelt in Friesland rond 1850. Dat valt af te leiden uit de klederdracht, de namen (Roorda, Jacoba, Jildou, Herema) en ook uit een aantekening achterop een van de tekeningen (Gerlach costumes Leeuwarden / Doelenstraat) Maar voor welke productie zijn deze kostuums bedoeld? Wanneer is deze productie uitgezonden en door welke omroepvereniging?

Programmatitel en datum niet bekend, ontwerp Els Salomons. Collectie Erven Els Salomons

Romeo en Julia (NCRV)

Van deze ontwerpen is de titel wel evident: het gaat hier om een uitvoering van Romeo en Julia. Volgens een bijschrift is het een productie van de NCRV, maar ik kan helaas geen match maken met een NCRV-productie uit de audiovisuele catalogus en/of de fotocollectie van Beeld en Geluid. Wie weet meer te vertellen over deze productie: uitzenddatum, regisseur of alternatieve titel?

Romeo en Julia (NCRV, datum niet bekend), kostuumontwerp Els Salomons. Collectie Erven Els Salomons

Peter Zwart: Kostuumontwerpen

Posted on 4 juli 2013 by Liselotte Doeswijk

In de Doeve-tentoonstelling zijn naast grafische ontwerpen, schilderijen, de televisiefabels en monumentale werken ook decorontwerpen en kostuumontwerpen te zien. Daardoor gingen mijn gedachten tijdens het tentoonstellingsbezoek ook uit naar een andere alleskunner en tijdgenoot van Doeve: Nederlandse eerste ontwerper bij de televisie, Peter Zwart.

Waarschijnlijk hebben ze elkaar gekend of op zijn minst ontmoet. Peter Zwart woonde sinds 1942 in Laren en Doeve woonde tussen 1936 en 1948 ook in het Gooi. Hoewel Doeve lid was van ‘De Vereniging van Beeldende Kunstenaars Laren-Blaricum’ en Zwart van de daarvan afgesplitste ‘De Gooische schildersvereniging’ hebben ze beide affiches ontworpen voor tentoonstellingen en feesten in Hotel Hamdorff, het thuishonk van deze twee verenigingen.

Maar terug naar decors en kostuums. Anne-Mieke Bovelett, de kleindochter van Peter Zwart, liet me onderstaande kostuumschetsen zien. Haar grootvader maakte ze voor de opera De ontvoering uit het Serail (KRO, 15-09-1963), voor televisie geregisseerd door Ben Mettrop. Constanze, een Spaanse jonkvrouw wordt ontvoerd en aan de harem van de Turkse keizer Bassa Selim toegevoegd. Haar verloofde Belmonte probeert haar met een list te bevrijden. Verrassend voor een opera: er gaat niemand dood aan deze liefdesperikelen.