Cronenberg & Spier

Screenshot from 2014-06-06 18:47:53
Bij EYE in Amsterdam worden dezer dagen rekwisieten, props en artwork voor de aankomende tentoonstelling over regisseur David Cronenberg (open vanaf 22 juni) uitgeladen en opgesteld. Cronenberg werkt bijna altijd samen met production designer Carol Spier, en zij is dus deels verantwoordelijk voor die typische viscerale science-fiction look in films als Videodrome (1983), The Fly (1986), Dead Ringers (1988), Naked Lunch (1991) en eXistenZ (1999).

In 2012 was Spier te gast bij het IFFR en werd ze geinterviewd door ‘designprofessor’ Timo de Rijk. Het hele interview is gefilmd en online te zien op het YouTube-account van het IFFR. Een goede voorbereiding op de tentoonstelling waar hopelijk veel van haar werk te zien is.

Lingo, Motus

Naast het zoekwerk in de depots bij Beeld en Geluid ben ik nog steeds bezig met het verzamelen van biografische informatie en oeuvrelijsten van decorontwerpers. Zo heeft bijvoorbeeld Gonny Geerlings (die sommige misschien kennen als Gonny Stoffers) vandaag een pagina gekregen in de Beeldengeluidwiki.nl.

Decorontwerp Lingo (VARA, 1989-1995) - prive-archief Gonny Geerlings

Decorontwerp Lingo (VARA, 1989-1995) – prive-archief Gonny Geerlings

Bij haar verhuizing naar Frankrijk heeft zij bijna haar hele archief aan decorontwerpen weg moeten doen, maar gelukkig zijn er een paar dingen ontsnapt aan de papierversnipperaar. Zoals haar ontwerpen voor Lingo (VARA, 1989-1995). Geerlings heeft zeer goede herinneringen aan dit programma en de samenwerking met de opdrachtgever IDTV. Lingo blijkt na het eerste seizoen een hit en voor het tweede seizoen gaat het decorbudget dus omhoog. Het concept blijft hetzelfde maar er er kan nu veel meer qua licht en techniek. Het programma slaat zelfs internationaal aan en IDTV verkoopt het format in 1990 al aan het Franse Antenne 2. Inclusief de vormgeving!

Uit de depots: schetsen Hamelen

Teruggevonden! De mensen achter de website van de kinderserie Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen, mijnheer? (KRO) wisten dat ze er moesten zijn, maar ze waren lange tijd onvindbaar bij Beeld en Geluid. Gelukkig zijn deze schetsen van Jan P. Koenraads nu weer terecht. Regisseur Tineke Roeffen schonk ze in 2000 aan het Omroepmuseum (nu Beeld en Geluid).

De tekeningen staan ook in de Gallery van Jan P. Koenraads in de Beeldengeluidwiki.nl. Meer decortekeningen van Koenraads (en ook van Herman Coenen en Mia Schlosser) voor Hamelen zijn hier te bekijken: Hamelen.kindernet.tv

Decors van Dorus: The basement

Dorus van der Linden stuurt me regelmatig herinneringen en anekdotes die te mooi zijn om voor mezelf te houden. Het beeldmateriaal bij deze reeks artikelen komt uit zijn prive-archief.

Decorontwerp The Basement (VARA)- Dorus van der Linden

The Basement (ca 1966 zomer 1968)
Scenario: Harold Pinter
Regie: Nick van den Boezem
VARA / eindproductie Santbergen (niet uitgezonden)

“Nick van den Boezem wilde als eindproductie van zijn televisieregiecursus bij Opleidingsinstituut Santbergen een gedeelte van het drama The basement van Harold Pinter opnemen en mij werd gevraagd daarvoor het decor te ontwerpen. Centraal in het decor stond een ijzeren spijlenbed waarop zich het een en ander afspeelde. Van den Boezem had mij verteld de acteurs de vrijheid te hebben gegeven hoe ver ze hierin wilden gaan, en dat was nogal ver!

Iedereen die niet bij de opnamen nodig was werd daarom verzocht de studio te verlaten. De brandweerman die naast mij stond verkneukelde zich: “mij kan hij niet wegsturen”. Na de opname ging ik terug naar het omroepkwartier waar ik onmiddelijk bij chef Jan van der Does werd geroepen: “Wat was er in Santbergen aan de hand?” “Gewoon een drama-opname van de VARA”, zei ik. Even later werd ik ook bij Arie van den Dool, de chef van Van der Does, ontboden en werd mij weer hetzelfde gevraagd.

Ik heb begrepen dat Van den Dool toen een officieel protest heeft ingediend bij de VARA. Hij mocht, zo vond hij, zijn personeel niet aan dergelijke zaken blootstellen. Dat enkele jaren later de EO weigerde homoseksuele medewerkers van de NOS bij hun programma’s te laten werken mocht kennelijk wél, dáár kon de NOS zijn personeel wél aan blootstellen, en daar had IK nou moeite mee!”

Decorontwerp The Basement (VARA)- Dorus van der Linden

Op de tekeningen staat twee maal hetzelfde kelder-appartement waar het in het stuk om draait. Twee mannen vechten om het appartement en een vrouw, waarbij de inrichting en aankleding van het appartement verandert naarmate de een of de ander de overhand krijgt. 

Uit de depots: basisdecor 1951

Een van de doelen van het project ’50 jaar tv-decor’ is het veilig stellen van erfgoed van decorontwerpers. Het veiligste is wat dat betreft de kelder van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid en daar zijn dit jaar bijvoorbeeld de archieven van Freek Biesiot en Peter Zwart ondergebracht.

Maar Beeld en Geluid en voorheen het Omroepmuseum hebben in de loop van de jaren natuurlijk veel meer materiaal verzameld via decorontwerpers, programmamakers en andere omroepmedewerkers. De komende weken ga ik daarom in de depots en catalogi inventariseren wat er precies aanwezig is op het gebied van decorontwerp.

De eerste ‘vondsten’ zijn veelbelovend. Zo lag tussen een stapel plattegronden van studio Irene en de Ambachtsschool de werktekening van Peter Zwart voor zijn basisdecor; een set van wanden, deuren, ramen en andere delen waarmee een veelvoud aan decors gebouwd konden worden.

 

12 punten

Ja, het liedje was wellicht wat saai, maar wat zag het er goed uit! De Belgische regisseur Hans Pannecoucke creeërde een intiem rustpunt in een visueel overweldigende spektakelshow en zijn bijdrage aan het onverwachte succes van het nummer “Calm After the Storm” is niet te onderschatten. Pannecoucke maakte de inmense ruimte kleiner door veel zwart te laten, dicht om de artiesten heen te cirkelen, hij gebruikte zeer weinig shotwissels en de zwart-witte animaties op vloer en achterwand paste mooi bij de tekst en sfeer. In veel andere registraties vielen de zangers en zangeressen in het niet bij de fantastische lichtshows, het vuurwerk/rook, de graphics op vloer, achterwand en vierkante stellage, dansers, rolschaatsers, trampolines, wip-waps en overweldigende totaalshots. Dat had de Nederlandse inzending allemaal niet nodig. Een goed liedje, passende vormgeving (ook de stijlvolle jurk van Claes Iversen!) en een perfecte registratie leverde helaas geen eerste plaats, maar toch een resultaat waar de betrokkenen tevreden over mogen zijn.

Zie verder:

Eurodisco design

De set van het Songfestival bestaat dit jaar uit een diamantvormig raster van kubussen en een drukgevoelige LED-vloer die beide vooral dienen als schermen voor graphics en licht. Het ontwerp is van de Deense decorontwerper Claus Zier, die veel tv-shows en Deense Songfestivals vorm heeft gegeven en lichtontwerper Kasper Lange. Bij de Olympische Winterspelen zagen we ook al een vloer-als-scherm en dat levert echt mooie beelden op, zeker als daar iemand overheen danst of rolschaatst en daarmee de ‘projectie’ beinvloedt. Het doet me denken aan de archetypische showtrap die stap voor stap aan gaat en de discovloer uit Saturday Night Fever, maar dan in het extreme doorgevoerd. Wat vinden jullie ervan?

discoMeer lezen over het decor van het Eurovisie Songfestival:

AANVULLING: Zoals Guus Verstraete al tijdens de uitzending aan Conrad Maas doorbelde, komt het fantastische podium uit Nederland. Bekijk ook zeker even onderstaand filmpje waarin Claus Zier en producent Per Zachariassen het decor, de materialen en de techniek toelichten.

Foto’s afscheidsfeest Jan P. Koenraads

Freek Biesiot stuurde deze foto’s uit 1978 van het afscheidsfeest van Jan P. Koenraads. Van Koenraads zijn (net als van veel andere decorontwerpers) maar een paar tekeningen bewaard gebleven. Freek bewaarde enkele schetsen en incidenteel komen er via programmamakers of omroepmedewerkers nog tekeningen naar boven. Op de overzichtspagina van Jan P. Koenraads op deze site kan je zien wat er tot nu toe gevonden is aan werk van Koenraads en waar dat bewaard wordt en/of te zien is. Ken je iemand die nog werk van Koenraads of een andere decorontwerper aan de muur heeft hangen? Laat van je horen!

Dossier Freek Biesiot

Op de website van Beeld en Geluid is een dossier te vinden over Freek Biesiot en zijn archief dat nu beheerd wordt door het instituut. Met dossiers brengt Beeld en Geluid onderwerpen of makers onder de aandacht van een breed publiek. Het dossier van Freek bestaat uit een filmpje, artikelen en een selectie beeldmateriaal uit zijn archief van decortekeningen, maquettes en ander programmamateriaal. Via deze link is het dossier te vinden: http://www.beeldengeluid.nl/freekbiesiot

20140424-113132.jpg

Hoog bezoek

Het is maar goed dat commissarissen, koninginnen, staatssecretarissen en kamerleden af en toe een bezoekje brachten aan de NTS, want dankzij die bezoekjes zijn er aardig wat foto’s van de studio’s en andere bedrijfsruimtes gemaakt. Nou ja, het ging natuurlijk om de hooggeplaatste bezoekers. Dat de Ambachtsschool, het Maagdenhuis, de studio’s of NTS-medewerkers er ook op stonden, was voor de fotograaf van destijds bijvangst. Maar die bijvangst is voor het onderzoek weer heel erg leuk. Zo vond ik bij het bezoek van Cals aan de NTS in 1955 per toeval een foto’tje van het kantoortje van Cor Hermeler en Jan van der Does in het Maagdenhuis. En vandaag vond ik foto’s van het bezoek van ene meneer Van de Wageningen (?) aan de studio’s en de afdeling decorontwerp in de Ambachtsschool op 8 mei 1956. De decorontwerpers zaten er pas kort, want de NTS huurde het gebouw vanaf april 1956.

Samen met het filmpje van oktober 1956 (Wij zijn vijf, NTS, 2-10-1956) en de foto’s uit 1957 is dan al vrij goed een plattegrond te reconstrueren van de ateliers in de Ambachtsschool. Heb je foto’s, plattegronden of misschien zelfs tekeningen van je werkplek in het Maagdenhuis, de Ambachtsschool, de Emmastraat of het Mediapark? Mail ze door naar info@vormvanvermaak.nl!