Ronald van den Bersselaar in China

De laatste show is net geweest, maar grote kans dat je het niet gezien hebt. Ronald van den Bersselaar heeft de afgelopen maanden samen met Martijn Beverwijk en Bas van der Poel een ‘monsterproductie’ gedaan voor Hunan TV, het op een na grootste tv-station in China. Hoe is het om een decor te ontwerpen in China? Ik belde hem en feliciteerde hem natuurlijk ook met de Emmy die John de Mol voor The Voice in ontvangst mocht nemen.

The Voice 2012

The Voice of Holland 2012 Battle- ontwerp: Ronald van den Bersselaar, regie: Sander Vahle, producent: Talpa. Fotograaf: Sander Stoepker

Hij vertelt over de telefoon over de evolutie van dat decor: “Toen Talpa het concept internationaal ging uitrollen, kwam er een productieboek, maar zonder al te stringente eisen wat betreft het decor. Er was, vond John de Mol, nog ruimte voor verbetering. Hij vond het nog iets te chique, het mocht wel wat meer rock ‘n roll worden. In de Amerikaanse, Duitse, Engelse en andere versies zie je zeker enige verwantschap: de ellips, de zwarte vloeren, rode lijnen en de handen. Maar daarnaast drukte elke nieuwe ontwerper er zijn stempel op. In Engeland bijvoorbeeld zaten er LED-lijnen in de vloer, dat was fantastisch. Ik heb een analyse gemaakt van al die verschillende versies, daar mijn eigen ervaringen aan toegevoegd sinds mijn eerste decor voor The Voice en uit die kruisbestuiving komt het huidige decor. Je krijgt niet vaak de kans om op deze manier je werk te perfectioneren. Een producent kan ook beslissen dat het bestaande decor nog wel drie seizoenen mee kan, maar John de Mol wilde dat niet. Hij wilde de ultieme restyling. Het decor wat er nu staat beschouw ik als een van mijn beste betere projecten.”

“John de Mol zei volgens mij altijd: “Televisie maken gaat over details.” Dat heb ik bij de ontwikkeling van Superboy voor Hunan TV in China vaak aangehaald.” Deze grote klus is van begint tot eind begeleid door Martijn Beverwijk die in China als een spin in het web de ontwerpen van Van den Bersselaar en lichtontwerper Bas van der Poel overlegt met de aannemer en de producent. Van den Bersselaar gaat drie keer een week naar China, voor de pitch, voor de eerste shows en bij een groot changement voor de finales.

Superboy 2013 (repetitie)

Repetie van Superboy 2013 – decorontwerp: Ronald van den Bersselaar, lichtontwerp: Bas van der Poel, technische productie en algele coördinatie: Martijn Beverwijk

De productiemaatschappij kiest na de pitch in april 2013 voor het Nederlandse team en heeft uitdrukkelijk de bedoeling om te kunnen leren van het proces. “Dat werd ons ook echt zo gevraagd, of we ook commentaar wilden geven op eerdere shows. Er waren wel wat punten die voor verbetering vatbaar waren, de aandacht voor details met name. Dat er geen lege koffiebekertjes of lelijke plakbandjes in beeld zijn, dat er niet een orkestlid half onder de passerelle uitsteekt. Dat gold ook voor de techniek. Hoewel China de grootste producent is van LED licht, was er geen expertise om het volgens onze normen toe te passen. We moesten voor de 600 vierkante meter videowall in het decor een computer uit Korea laten komen en een operator uit Shanghai. Uiteindelijk zijn we zeer trots op het resultaat, ik denk wel dat we op het gebied van decor, licht en ‘shading’ het programma naar een hoger plan hebben getild. Dat was in ieder geval wel de reactie uit de Chinese sociale media. De kijkers merkten op dat het anders was, de woorden ‘bright’ en ‘shiny’ kwamen vaak voorbij op WeChat.”

Communiceren met Chinezen is niet gemakkelijk vertelt Van den Bersselaar: “Als ik heel eerlijk ben, was ik niet goed voorbereid op werken in China. We hadden hele goed tolken daar lag het niet aan, het is een cultuurverschil. Iedereen die wel eens zaken met Chinezen heeft gedaan zal het herkennen, ze zeggen geen ‘nee’. Dus als ze het ontwerp niets vinden, hoor je met veel omwegen misschien “we have a suggestion”. Dat was in de ontwerpfase lastig om aan te wennen. Je realiseert je dan pas hoe prettig het werkt in Europese productiehuizen als Talpa, daar zijn de lijnen kort en de discussies helder.”

Superboy schetsen 2013 - Ronald van den Bersselaar

Decorschetsen voor Superboy 2013 – Ontwerp: Ronald van den Bersselaar

En er zijn nog veel meer verschillen:”Tijdens een werkbezoek aan de studio merkten we dat ze in China niet zo’n positie hebben als bij ons de regisseur heeft. Dus ik kon niet, zoals ik in Nederland gewend ben, in de ontwerpfase met de regisseur sparren. Er is wel een schakeltechnicus, maar er wordt niet van te voren gescript op shots en de productie beslist wat geschakeld wordt. Dat merk je wel als je het op televisie ziet. Los van dat is de dynamiek heel anders, er wordt in Superboy heel erg lang gepraat, zeker voor een muziekshow. Dat valt natuurlijk extra op omdat je er niets van verstaat.”

de invloed van de Chinese overheid is groot vertelt Van den Bersselaar: “Net als de meeste andere Chinese bedrijven bezit de staat ongeveer een derde van de aandelen van Hunan TV. Tussen 2009 en 2013 werd Superboy verboden, het was te populair. Nu mochten ze weer een serie maken, maar onder voorwaarde dat het minstens een half uur na de show van de concurrent op CCTV zou beginnen. Niet echt goed voor de kijkcijfers dus. Overigens zijn buiten Superboy en de talentenshow op CCTV alle andere talentenjachten per decreet verboden. Daarnaast was de organisatie erg bureaucratisch, alles moest over heel veel schijven en vooral de oudere garde vond het niet altijd nodig wat wij wilden veranderen. Die zaten hun tijd wel uit. Aan de andere kant waren er ook veel hele enthousiaste televisiemakers die onze know-how erg konden waarderen. Misschien worden we nog eens terug gevraagd, de vooruitzichten zijn gunstig, dus wie weet.”

Meer:
Van den Bersselaar plaats veel ontwerpen en foto’s van zijn decors op zijn Facebookpagina en website BEEO.nl, ‘liken’ en ‘bookmarken’ dus!

Opbouw The Voice of Holland 2013, het filmpje is gemaakt door Sightline.

Nieuw werk van Jaap Drupsteen

Als hij zo doorgaat haalt Jaap Drupsteen gemakkelijk zijn vijftig-jarig jubileum als werkzaam ontwerper. Dat is namelijk volgend jaar al en hij is nog lang niet klaar met zijn zoektocht naar de perfecte symbiose van geluid, beeld en ruimte. Zaterdag 31 augustus presenteert hij zijn nieuwste werk in de bunker op de NDSM werf tijdens technofestival Voltt. Het gaat om de première van CYCLIC D.E.P.O.T., een samenwerkingsverband met lichtontwerper Bob Roijen en programmeur Matthijs Kneppers.

cyclic depot

Piet Schreuders en de VPRO: een kleine geschiedenis

Steunbetuiging en eerbetoon aan Piet Schreuders van ontwerpers die voor de VPRO gids covers ontwerpen. Het affiche is gedrukt en verspreid door uitgeverij Plaizier. www.plaizier.be

Steunbetuiging en eerbetoon aan Piet Schreuders van ontwerpers die voor de VPRO gids covers ontwerpen. Het affiche is gedrukt en verspreid door uitgeverij Plaizier. www.plaizier.be

Begin maart werd bekend dat de VPRO het contract met Piet Schreuders per 1 juli zal beëindigen. Nummer 24 van 2013 wordt zijn laatste. Schreuders is al 15 jaar artdirector voor de VPRO gids en heeft de afgelopen 30 jaar meer dan 150 covers voor de omroepgids ontworpen. Hij maakte verder twee televisieprogramma’s, één boek, zo’n 780 radio items en ontwierp een onbekend aantal affiches, flyers, grafische rekwisieten, cd- en dvd-verpakkingen en ander drukwerk voor de omroepvereniging.

Hoort Schreuders bij de VPRO? Ik vroeg ik het hem in 2011 naar aanleiding van het verschijnen van het boek over de VPRO gids-covers wat hij samen met enkele andere leden van de VPRO gids-redactie maakte. Schreuders’ antwoord was destijds: “Ik stel me altijd voor dat ik alles zou moeten kunnen, dus ook voor de AVRO bode werken. Maar intussen doe ik het niet. Ik denk wel dat ik bij de VPRO hoor anders hadden ze me wel zachtjes weggewerkt ofzo. Op een gegeven moment ben je een deel van het meubilair geworden.” Maar toch wordt Schreuders nu als een oude bank op straat gezet. Vandaar een gesprek over zijn geschiedenis bij de VPRO.

Continue reading →

Saul Bass tribute

De Google-homepage bracht vandaag een ode aan de Amerikaanse filmtitelontwerper Saul Bass. Dit omdat de ontwerper vandaag 93 zou zijn geworden als hij nog had geleefd. Het is een mooi eerbetoon geworden (beter dan de vele andere “Bass-tributes” op YouTube), maar het is ook wel bedenkelijk om het werk van een bekende ontwerper op deze manier in te zetten voor de merkstrategie van een multinational, hoe tof en designer-cool de producten van die multinational ook zijn. Heeft Google rechten betaald aan de erven van Bass voor het hergebruik met commerciële doeleinden? En wie heeft de video eigenlijk gemaakt? Is het niet raar om een eerbetoon te geven aan de ontwerper die door velen de pionier op het gebied van motion graphic design genoemd wordt en dan de artiest die het eerbetoon maakte niet te noemen?

Taxodus

Een aantal weken geleden sprak ik met Femke Herregraven (Bitcaves) over de huissttijl voor kunst/muziek/wetenschaps-festival Sonic Acts (hier na te lezen: Bitcaves and the Dark Alphabet). Ze vertelde toen ook iets over de projecten waar ze op dat moment mee bezig was Taxodus, een spel over belastingontduiking en een samenwerking met Tegenlicht. Die Tegenlicht uitzending is aanstaande maandag op televisie en Taxodus het spel gaat na de uitzending online.

taxodus

 

In het gesprek werd al snel duidelijk dat het label “ontwerper” voor Herregraven te beperkt is. Aan haar ontwerpen gaat uitgebreid en diepgravend onderzoek vooraf en de ontwerpen leidden meestal weer tot nieuwe vragen en vervolgonderzoek. “Design and research” dus.

In Taxodus verplaats je je als speler in een multinational, Google of Starbucks bijvoorbeeld. Bijgestaan door adviseurs kies je legale constructies met brievenbusfirma’s en dochterondernemingen via belastingparadijzen als Luxemburg, Bonaire of Nederland de route waarbij je het minst belasting hoeft te betalen. De enorme hoeveelheid research die nodig was voor het aanleggen van de database achter Taxodus bracht de ontwerpers in contact met andere onderzoekers die zich met deze schimmige wereld bezig houden, zoals Tegenlicht-regisseur Marije Meerman. En zo ontwierp Bitcaves dus ook de graphics voor de Tegenlicht uitzending van aanstaande maandag.

Maandag 25 maart om 21.00 op Nederland 2: Tegenlicht: De Tax Free Tour. Aansluitend gaat Taxodus.net live en kan je het belastingontduiken zelf onder de knie krijgen. Meer over de VPRO belastingweek bij vpro.nl

 

Zenderprofilering: overzicht

In het boek Vorm van vermaak besteedde Roy en ik de laatste twee pagina’s aan de vormgeving van Nederland 1, 2 en 3. We maakte een handig overzichtje en schreven de onderstaande tekst. (Het leest natuurlijk prettiger als je het boek voor je neus hebt, dus je kan ook gewoon even naar de winkel lopen en er eentje aanschaffen voor het luttele bedrag van 8 euro.)

npo overzicht


Vormgeving is er om te vertellen wie je bent. Om je te profileren tegenover de rest. Dus zolang Nederland maar één net heeft, bestaat er helemaal geen netaanduiding. Vanaf 1964 (bij de introductie van Nederland 2) komt er enige vorm van vormgeving per net. Een titelkaart met simpele typografie is dan nog genoeg, een net heeft geen eigen gezicht. De omroepverenigingen hebben elk hun eigen uitzendavond en bepalen met hun stationcalls, programmaoverzichten en omroepsters hoe de avond eruitziet. Pas in 1988 begint daar verandering in te komen. Commerciële zenders bieden ander soort programma’s en ook een andere manier van programmeren. Avonden worden zo geprogrammeerd dat de kijker elke avond rond dezelfde tijd ongeveer dezelfde soort programma’s kan verwachten; het horizontaal programmeren doet zijn intrede.

In dit licht besluiten de KRO, NCRV, VARA en EO in 1988 samen op het eerste net uit te zenden. De gezamenlijkheid wordt gevisualiseerd door de zenderopening en -afsluiting. Twee deuren gaan open en ’s avonds weer dicht. De ontwerper, Theo Dijkslag: ‘Deze netstyling was vrij letterlijk een doorgeefluik voor de omroepen, hun eigen identiteit bleef daarnaast gewoon bestaan.’ Op Nederland 2 komen de TROS, AVRO en Veronica tot een vergelijkbare samenwerking. De VPRO blijft op zondagavond echter zijn eigen gang gaan.
De NOS en de niet-ledengebonden zendgemachtigden op het nieuwe Nederland 3 hebben het makkelijker. Geen leden betekent: niet hoeven vechten voor herkenbaarheid. Will Bakkers Nederland 3-piramide verandert dan ook moeiteloos in de logo’s van TELEAC, RVU, NOS. Het zijn de eerste kleine (en soms wat moeizame) stapjes in een proces dat in totaal ruim vijftien jaar in beslag zal nemen. In die vijftien jaar komen veel netlogo’s
en zenderstylings voorbij. Elke keer als de omroepen opnieuw over de zenders verdeeld worden, moet er een nieuw ontwerp komen waar alle spelers van het net zich in kunnen vinden. Geen gemakkelijke klus, zeker niet omdat de netstyling steeds meer zendtijd krijgt.

In 2003 verliezen de omroepverenigingen hun vaste avond, alleen een korte ident vertelt dan nog wie de afzender is. Weer een paar jaar later verliezen de omroepverenigingen hun ‘thuisnet’, de netcoördinatoren beslissen nu wanneer en waar een programma op tv komt. Met de toenemende macht van de netcoördinatoren verschijnt een nieuw merk dat geprofileerd moet worden: de Nederlandse Publieke Omroep (NPO). Voorheen een onzichtbaar regulerend orgaan, sinds 2000 is het NPO-logo te zien in de netstyling op tv, de radiozenders en op internet.

Uit: Roy van Vilsteren en Liselotte Doeswijk, Vorm van vermaak, LJ Veen: 2011, pp. 242-243.

NPO lol

Later dit weekend probeer ik nog een stuk op de site te zetten over de eerste poging van de publieke omroep om tot een soort van zenderprofilering te komen in 1988. Een beetje historische context bij de polemiek van afgelopen week omtrent de aanstaande naamsverandering van de radio- en tvzenders kan geen kwaad lijkt me. Bij relativeren hoort ook: grapjes maken. Ik waag me er niet aan, anderen gelukkig wel. Dit vond ik de beste twee.

Uit NRC van 16 maart 2013

Alexander Klöpping – tweet van 12 maart 2013

NPO 1,2 en 3

Het nieuws over de verandering van de toevoeging “Nederland” in “NPO” roept felle reacties op. Vooral omroepbazen en presentatoren van die omroepen sabelen het neer. Wat wordt er allemaal geroepen en wat vind ik daarvan?

“Totaal overbodig zo’n nieuwe naam!”

De Nederlandse Publieke Omroep is het overkoepelend orgaan van de omroepverenigingen en zendgemachtigden. Zo is de NPO de baas over de zendercoördinatoren die de laatste jaren steeds meer de controle bij de omroeporganisaties weghaalden. Deze centralisering begon al in aanloop naar de toetreding van de eerste commerciële zender RTL. Na eindeloos onderhandelen gaven de omroepen de afgelopen 25 jaar hun vaste avond, hun vaste net, hun eigen omroepster en tv-vormgeving op. Dit ten bate van de profilering van de zenders, horizontale programmering (naar het voorbeeld van RTL) en de laatste jaren ook het ontwikkelen van een overkoepelend merk. In het kader van dit centraliseringsproces is het claimen van zenders door de toevoeging “NPO” een hele logische en zelfs voorspelbare stap.

De familie van NPO logo’s anno nu

Bij elke stap in deze ontwikkeling is het protest van de omroepverenigingen groot. Het ontwikkelen van een overkoepelend, nationaal merk gaat immers ten koste van hun zorgvuldig opgebouwde identiteiten. Identiteiten die na de ontzuiling lang niet meer zo vanzelfsprekend zijn en die met dure huisstijlen en reclamecampagnes overheid gehouden moeten worden. Niet zo gek dus dat de omroepverenigingen als gebeten honden reageren als de NPO iets onderneemt op het gebied van profilering.

Maar we weten allemaal dat het omroepsysteem zoals het was financieel niet meer te dragen is. Of beter gezegd, de Nederlandse burger koos ervoor die last niet meer te willen dragen. De helft van de burgers kijkt niet naar de publieke omroep. Wie is er nog lid van een omroepvereniging? En we stemmen ook niet meer op volksvertegenwoordigers die koste wat kost het verzuilde bestel in stand willen houden. De regering geeft daaraan gehoor en eist bezuinigingen van de omroepverenigingen. Maar tegelijkertijd willen we voor informatie en cultuur ook niet helemaal uitgeleverd worden aan commerciële bedrijven en de markt.

De NPO heeft de taak gekregen om te werken aan een compromis; hervormen naar een nationaal bestel waarin de omroepverenigingen fungeren als productiehuizen. Wil de publieke omroep in de toekomst niet alsnog financieel ten onder gaan, moet het zich bewijzen ten opzichte van haar concurrenten: RTL, SBS, buitenlandse zenders, maar ook digitale aanbieders (zoals Google/YouTube) die net zo hard vechten om de gunsten van de kijker/adverteerder. Een sterke merknaam en het claimen van de radio en televisiezenders is daarom een goede stap.

“Stom! Want ‘Nederland 1’ is zo’n vertrouwde en sterke merknaam!”

De benaming van ‘Nederland 1, 2 en 3’ gaat terug tot de start van het tweede net in 1964. Het is een naam die door lang gebruik vertrouwd is geraakt. Maar is het een sterke merknaam? Het is vergelijkbaar met een bakker die zijn zaak “Brood” noemt, of een radio en tv archief dat zich “Beeld en Geluid” noemt. De benaming is heel erg generiek en daarom niet erg praktisch als je kijkt naar de (online) vindbaarheid. Bovendien is het wel duidelijk dat er een goede overkoepelend term moet komen voor “Radio 1”, “Nederland 1” én omroep.nl. “Nederland” kan je niet registeren als merknaam, “omroep” is te vaag en “Radio” is al helemaal niet geschikt. “Nederlandse Publieke Omroep” is een nationale, neutrale naam en dekt zowel radio, televisie én internet.

Overdaad aan namen, logo’s en identiteiten doet de herkenbaarheid van de publieke omroep als geheel geen goed

Laten we ook de vertrouwdheid van het publiek met een zender als ‘Nederland 1’ niet overschatten. In de huidige zendervormgeving speelt de toevoeging ‘Nederland’ al nauwelijks een rol. We zien de ruitjes met de nummers en klein rechtsonder in de stationcalls staat ‘nederland1.nl’. Het vervangen van die kleine lettertjes zal de televisiekijker waarschijnlijk nauwelijks opvallen.

De naamsverandering zal moeilijker zijn bij radio. De radiozenders hebben al veel langer een eigen en onderscheidend profiel, iets wat op televisie pas sinds 2003 echt gerealiseerd word. Dan kan je als radio-maker “NPO Radio 1” wel een nietszeggende naam vinden, maar “Radio 1” is volgens die redenering veel nietszeggender. Zoals dat bij elke naamsverandering of logo-wijziging gaat, zal na de eerste storm van protest al snel gewenning optreden. Martin Lambie-Nairn, verantwoordelijk voor de NOS huisstijl van 2005 en al tientallen jaren vormgever bij de BBC, maakte tientallen huisstijlveranderingen mee en vertrouwde me ooit toe: ‘mensen hebben echt wel wat beters te doen’. En als de nieuwe naam ooit weer vervangen wordt, zullen dezelfde mensen opnieuw roepen dat ze toch zó verschrikkelijk aan het merk gehecht waren.

“Niemand weet waar NPO voor staat!”

Het logo waarmee de NPO, toen nog Publieke Omroep geheten, voor het eerst op het tv-scherm kwam

Het ontwikkelen van de NPO als overkoepelende organisatie is al 25 jaar aan de gang. Het merk NPO is pas veel recenter publiekelijk gelanceerd. Bij de zenderstyling van 2000 verscheen in alle stationcalls van de omroepverenigingen in de laatste seconde een klein bescheiden ‘blokje bolletje’-logo. Later, bij de restyling van 2003 door Kemistry, kwam er een nieuw logo gebaseerd op de afgeronde ruitjes die tot op heden ook de basis vormen van de huidige zenderlogo’s. De NPO moet in de ontwikkeling van haar merk uiterst voorzichtig opereren, want voor de omroepverenigingen is elke stap voorwaarts een bedreiging van hun autonomie. Het is daarom niet vreemd dat de televisiekijker en radioluisteraar nog niet bekend zijn met NPO. Als het aan de omroepverenigingen ligt, zal dat ook nooit gebeuren.

Maar als de NPO haar naam toevoegt aan alle radio- en televisiezenders, -zoals ook de AVRO sinds tientallen jaren met haar programma’s doet, en waar de NOS bij de nieuwe huisstijl in 2005 (Lambie-Nairn) ook mee startte – zal het met de herkenbaarheid van de NPO snel goed komen. Na een aantal jaar zal de afkorting zo ingeburgerd zijn dat inderdaad niemand meer weet waar die letters ook alweer voor staan. Net als niemand meer weet waar de afkortingen VARA, VPRO, AVRO, NCRV, BNN, RTL, SBS, BBC, NBC, ARD, ZDF en HBO voor staan.

“Maar het is zo duur! Wat een geldverspilling!”

De omroepverenigingen moeten gedwongen samenwerken en flink bezuinigingen. Dan is het zuur als er wél geld blijkt te zijn voor zoiets triviaals als een merkstrategie. Maar is die merkstrategie wel zo triviaal? In 1989 halveerde de reclame-inkomsten van de publieke omroep door de komst van commerciële televisie. Het marktaandeel van de publieke omroep staat sindsdien voortdurend onder druk. Het was u vast wel opgevallen, maar de afgelopen tien jaar is er bovendien behoorlijk wat aan digitale verleidingen bijgekomen. Ondertussen willen de omroepverenigingen hun eigen splintergroepje van het kijkerspubliek aanspreken en de eigen identiteit uitdragen, zo legitimeren ze immer hun bestaan. Elke omroepvereniging laat zich daarom om de paar jaar een nieuwe huisstijl of reclamecampagne aanmeten. Voor de marktpositie van de publieke omroep als geheel is die versplintering niet goed. Is het niet slimmer en vooral goedkopere om één sterke overkoepelende NPO identiteit te ontwikkelen en de geldverslindende campagnes van de individuele omroepverenigingen af te schaffen?

“Schandaal! Schandaal! Henk Hagoort is een *****!”

Een nieuwe huisstijl is altijd een goed moment om even lekker wat frustraties te ventileren. Ongeacht het bedrijf, de instelling of situatie, de tegenargumenten zijn altijd hetzelfde. Dus dat is makkelijk en snel scoren. 1; het is onnodig, 2; geldverspilling en 3; de bestaande naam of het logo is zo ontzettend herkenbaar. Makkelijk inkoppertje en verontwaardiging doet het altijd goed in de media.

Maar als je kijkt naar de lange termijn en je wil voor informatie en cultuur niet afhankelijk worden van commerciële bedrijven, richt je woede dan niet op de NPO. Ook de omroeporganisaties kan je weinig kwalijk nemen in deze kwestie, zij verdedigen hun bestaan, hun werknemers en hun leden. Richt je woede en verontwaardiging op RTL- en SBS-kijkers, op de mensen die de ontzuiling in Nederland in gang hebben gezet, op iedereen die niet stemt op een partij die het oude omroepbestel wil conserveren, op mensen die geen lid zijn van omroepverenigingen en geen omroepgidsen lezen. Wordt boos op YouTube en ‘het internet’ omdat we door hen zijn gaan denken dat informatie en cultuur gratis zijn, op adverteerders, op de veroorzakers van de financiële crisis. En steek de hand ook eens in eigen boezem: ben je bereid om fors meer geld te betalen om de omroepverenigingen te redden?

Een mooie greep uit de rijke geschiedenis van Nederlandse omroeplogo’s. Maar is er nog wel toekomst voor ons merkwaardige Nederlandse bestel?

Lees ook:
Molblog: Als merkstrategie NPO werkt, dan is 153000 euro een goede investering en Publieke omroep toont visie
Communicatieonline: Merkexperts begrijpen keuze voor NPO

Zegeltjes sparen en de VPRO Gids cover

Afgelopen week berichtte de VPRO Gids uitgebreid over hun ludiek bedoelde, maar door de lezers zeer fanatiek en serieus opgevatte ‘zegeltjes-actie’. Elke week plakten honderden VPRO Gids-lezers trouw het kleine afbeeldinkje van de cover in het colofon op een spaarvel. Een volle spaarkaart leverde 30% korting op een artikel uit de VPRO webshop op. Waarom was de actie zo’n succes? De VPRO noemde vele oorzaken, maar de belangrijkste is natuurlijk dat de covers altijd zo bijzonder geslaagd zijn. Mooie ontwerpen die de moeite van het bewaren waard zijn, al is het maar op postzegel-formaat.

Collega-blogger en schrijver Michael Minneboo interviewde een van die VPRO cover-ontwerpers. Erik Varekamp kennen we als stripmaker (Agent Orange) en als illustrator van bijvoorbeeld de cover over ‘Oost-Europa’s nieuwe kapitalisten’. In Minneboo’s video zien we precies hoe deze cover tot stand kwam.

De liefde van de VPRO Gids-lezer voor de covers bleek nog wel het meeste uit de bestellingen die vervolgens door de zegeltjes-spaarders werden geplaatst. Meest bestelde item was – zo meldde de VPRO Gids van afgelopen week- het VPRO Gids cover boek. van Beate Wegloop en Piet Schreuders. Dat prachtige boek, een van de 30 best verzorgde boeken van 2011, had ik al (vanwege deze recensie). Het werd een mooie Wim T. Schippers dvd-box voor mij. De We zijn weer thuis– tune is inmiddels niet meer uit mijn hoofd te branden.

“Fischinger is overal”

Gisteren bij het EYE was de feestelijke opening van de tentoonstelling over animatiekunstenaar Oskar Fischinger. Cindy Keefer, hoofd van het Center for Visual Music die het werk van Fischinger beheert, bestudeert en samen met EYE deze tentoonstelling maakte, introduceerde het eerste filmprogramma. Ze omschreef Fischinger als “de vader van van de animatiefilm, de grootvader van de videoclip en de overgrootvader van computergraphics.”

Maar toch zal zijn naam niet bij iedereen een belletje doen rinkelen. Joost Rekveld, abstracte filmmaker en curator, stelde bij de Q&A gisterenavond dat die onderwaardering zeer onterecht is. Hij stelde zelfs dat Fischinger eigenlijk veel belangrijker en invloedrijker is geweest dan bijvoorbeeld Piet Mondriaan. De onderwaardering ligt volgens Rekveld aan het feit dat Fischinger zich tussen verschillende disciplines begaf: abstracte schilderkunst, film en muziek. Bovendien is er een zekere achterdocht bij de auteursrechtenhouders die ervoor zorgt dat Fischingers werk niet zo weid verspreid en bekend is. Er mogen bijvoorbeeld geen foto’s genomen worden in de tentoonstelling en bij de vertoningen. De pijnlijke geschiedenis van Fischinger bij Disney maakt de rechthebbenden beducht voor misbruik.

Maar met de ontsluiting van zijn werkt is met deze tentoonstelling en prachtige nieuwe catalogus weer een grote stap voorwaarts genomen. Het Center for Visual Music is bovendien de laatste jaren zeer actief geweest met het plaatsen van beeldmateriaal en onderzoek op hun Fischinger pages en plaatste zelfs aantal films op Vimeo. Met de bekendheid van Fischinger zal het dus wel goed komen.

Ondanks de geringe naamsbekendheid van Fischinger is zijn invloed overal in te zien: in videoclips, computergraphics en animatiefilms. Jaap Guldemond, die samen met Cindy Keefer curator van de tentoonstelling (en catalogus) is, merkte dat tijdens de realisatie van  de tentoonstelling: “Fischinger is overal.” En dat idee kwam ook bij mij sterk naar boven bij het zien van de tentoonstelling en de films van 35mm. De komende tijd zal ik af en toe eens wat plaatsen. Zoals de waanzinnige videoclip uit 2010 van Rogier van der Zwaag voor het nummer “Grindin” van Nobody Beats The Drum. Net als Fischinger in 1935 voor ‘Komposition in Blau’, zaagde en schilderde Van der Zwaag honderden houten blokjes en nam ze frame voor frame op in veranderende opstelling. Het lijkt mij een zenuwslopende zaak, maar het resultaat is in 2010 nog even verbluffend en mooi als in 1935.